Phí trả nợ trước hạn: cách hỏi và cách tính

Người đàn ông áo sơ mi trắng khoanh tay mỉm cười

Phí trả nợ trước hạn là khoản tiền đơn vị cho vay thu khi bạn tất toán khoản vay sớm hơn kỳ hạn đã thoả thuận. Khoản phí này không phải lúc nào cũng xấu, nhưng nếu không hỏi trước, bạn có thể mất phần lớn khoản tiết kiệm tưởng như chắc chắn. Dưới đây là lý do vì sao có phí, các dạng phổ biến, câu hỏi cần đặt khi ký và cách tự tính điểm hoà vốn.

Phí trả nợ trước hạn là gì?

Khi ký hợp đồng vay, hai bên thoả thuận một kỳ hạn và một lịch trả nợ. Đơn vị cho vay dựa vào lịch đó để tính toán dòng tiền, chi phí vốn và lợi nhuận. Nếu bạn trả hết nợ sớm, lịch đó bị phá vỡ — và nhiều hợp đồng quy định một khoản phí cho việc này.

Cần phân biệt hai việc thường bị gọi lẫn nhau:

Tất toán toàn bộ: bạn trả hết phần gốc còn lại và kết thúc hợp đồng trước kỳ hạn.
Trả trước một phần: bạn trả bớt một phần gốc, phần còn lại vẫn trả tiếp. Khoản này có thể có phí riêng hoặc không, và cách xử lý cũng khác nhau.

Một số sản phẩm miễn khoản phí này. Mcredit ghi trong tài liệu sản phẩm vay tiền mặt hạn mức là "Miễn phí thanh toán trước hạn". Điều đó cho thấy đây là điều khoản có thể thương lượng giữa các phương án, không phải quy định chung cho mọi khoản vay.

Vì sao đơn vị cho vay thu khoản phí này

Có ba lý do chính, và hiểu chúng giúp bạn biết mình đang trả tiền cho cái gì:

Bù phần lãi dự kiến bị mất. Đơn vị cho vay tính toán lợi nhuận trên cả kỳ hạn. Trả sớm làm phần lãi đó biến mất.
Bù chi phí đã bỏ ra từ đầu. Phí thẩm định, xử lý hồ sơ, giải ngân được chi ngay từ đầu nhưng thường thu hồi dần qua tiền lãi các kỳ.
Bù chi phí vốn. Nếu đơn vị đã huy động vốn theo kế hoạch cho khoản vay đó, việc bạn trả sớm làm vốn nhàn rỗi trong khi chi phí vốn vẫn phát sinh.

Nói cách khác, khoản phí này không phải hình phạt tuỳ ý, mà là điều khoản phân chia lại chi phí giữa hai bên. Điều bạn cần kiểm tra là mức phí có hợp lý so với phần lãi bạn tiết kiệm được hay không.

Các dạng phí phổ biến

Trên thị trường tồn tại vài cách thu khác nhau. Chúng tôi mô tả dạng phổ biến, không nêu mức cụ thể của đơn vị nào, vì mỗi hợp đồng một khác:

Phần trăm trên dư nợ gốc còn lại. Bạn tất toán bao nhiêu gốc thì phí tính trên đúng số đó. Dạng này thường dễ đoán và giảm dần khi bạn trả bớt nợ.
Phần trăm trên số tiền vay ban đầu. Phí không giảm theo thời gian, nên càng về sau càng nặng so với số gốc còn lại.
Thu theo số kỳ lãi còn lại. Một số hợp đồng quy định mức phí tương đương một số kỳ tiền lãi, thường tính theo lãi suất ghi trong hợp đồng.
Phí cố định theo số tiền tất toán. Một khoản tiền mặt cố định, không phụ thuộc tỷ lệ.
Miễn phí trong một số điều kiện. Ví dụ miễn nếu bạn đã trả đủ một số kỳ nhất định, hoặc miễn hoàn toàn.

Ngoài ra, cần chú ý thời điểm tất toán. Cùng một hợp đồng, tất toán ở kỳ thứ ba và tất toán ở kỳ thứ mười lăm có thể chịu mức phí khác nhau.

Một điểm kỹ thuật dễ bị bỏ qua: với khoản vay lãi phẳng, cần hỏi rõ phần lãi của các kỳ còn lại có được miễn hay không. Với khoản vay dư nợ giảm dần, phần lãi chưa phát sinh thường không bị thu, nên khoản tiết kiệm khi tất toán sớm thường rõ ràng hơn. Bạn có thể đọc thêm lãi suất phẳng là gì và dư nợ giảm dần là gì để nắm hai cách tính này.

Cách hỏi khi đọc hợp đồng và khi ký

Đừng chờ đến lúc muốn tất toán mới hỏi. Hãy đặt câu hỏi ngay khi đọc hợp đồng, và ghi lại câu trả lời:

"Phí trả nợ trước hạn tính thế nào: phần trăm trên dư nợ gốc còn lại, trên số tiền vay ban đầu, hay theo số kỳ lãi còn lại?"
"Mức phí có thay đổi theo thời điểm tất toán không? Sau bao nhiêu kỳ thì được miễn?"
"Nếu tôi trả trước một phần thay vì tất toán toàn bộ, phí tính ra sao và khoản trả hằng tháng có giảm không?"
"Khi tôi yêu cầu bảng tính tất toán, con số đó giữ hiệu lực trong bao lâu?"
"Ngoài phí tất toán, tôi còn phải trả khoản nào khác để kết thúc hợp đồng không?"

Hãy yêu cầu bảng tính tất toán bằng văn bản, ghi rõ số gốc còn lại, tiền lãi đến ngày tất toán, phí trả trước hạn và tổng số tiền phải trả. Có bảng này, bạn so được với phương án giữ tới hết kỳ hạn.

Hợp đồng còn nhiều điều khoản khác nên đọc. Ví dụ FE CREDIT nêu người vay cần nhận tiền trong 15 ngày, quá hạn hợp đồng bị hủy — một điều kiện về giải ngân, không liên quan tới phí nhưng vẫn ảnh hưởng tới kế hoạch của bạn.

Khi nào tất toán sớm vẫn có lợi

Tất toán sớm có lợi khi phí nhỏ hơn tiền lãi bạn tiết kiệm được. Điều này thường xảy ra khi:

Khoản vay có lãi suất cao và bạn còn nhiều kỳ phía trước.
Hợp đồng tính lãi trên dư nợ giảm dần, nên phần lãi chưa phát sinh khá lớn.
Bạn có tiền nhàn rỗi, và lãi suất khoản vay cao hơn lãi suất bạn nhận được nếu gửi tiết kiệm.
Bạn muốn cắt khoản trả hằng tháng để giảm áp lực dòng tiền.

Ví dụ minh hoạ, số do chúng tôi tự đặt: bạn vay 60.000.000 đồng trong 24 kỳ, lãi suất 18%/năm, tính trên dư nợ giảm dần, khoản trả mỗi kỳ khoảng 2.995.400 đồng. Sau khi trả 6 kỳ, dư nợ gốc còn khoảng 46.946.000 đồng.

Nếu giữ tới hết kỳ hạn: bạn còn phải trả 18 kỳ, tổng khoảng 53.918.000 đồng, trong đó tiền lãi khoảng 6.972.000 đồng.
Nếu tất toán ngay và phí bằng 3% dư nợ gốc còn lại: phí khoảng 1.408.000 đồng, cộng gốc còn lại thành khoảng 48.354.000 đồng.
Chênh lệch: bạn tiết kiệm khoảng 5.564.000 đồng so với việc trả tiếp.

Kết quả đảo chiều nếu mức phí cao hơn tiền lãi còn lại, hoặc nếu hợp đồng vẫn thu đủ phần lãi của các kỳ còn lại.

Cách tự tính điểm hoà vốn

Điểm hoà vốn là mức phí mà tại đó tất toán sớm và trả tiếp tới hết kỳ hạn tốn tiền như nhau. Cách tính gồm bốn bước:

Lấy số gốc còn lại từ bảng tính tất toán của đơn vị.
Tính tiền lãi còn lại: lấy tổng các khoản trả của những kỳ chưa tới trừ đi số gốc còn lại.
Lấy mức phí đơn vị báo cho việc tất toán.
So hai con số. Nếu phí nhỏ hơn tiền lãi còn lại, tất toán sớm có lợi. Nếu lớn hơn, bạn đang trả nhiều hơn so với việc giữ nguyên lịch trả.

Với ví dụ trên, tiền lãi còn lại khoảng 6.972.000 đồng, tương đương khoảng 14,85% dư nợ gốc còn lại. Nghĩa là phí trả trước hạn phải cao hơn khoảng 14,85% dư nợ gốc còn lại thì việc tất toán mới bất lợi. Đây là con số do chúng tôi tự tính cho ví dụ này, không phải mức phí của bất kỳ đơn vị nào.

Bạn có thể dùng công cụ tính dư nợ giảm dần để lấy số gốc còn lại và tiền lãi từng kỳ, rồi làm phép trừ ở bước 2.

Lưu ý và rủi ro

Đừng dùng toàn bộ tiền dự phòng để tất toán. Giữ lại một khoản cho chi tiêu khẩn cấp quan trọng hơn việc tiết kiệm vài trăm nghìn tiền lãi.
Kiểm tra xem tất toán sớm có kèm điều kiện nào khác không, ví dụ phải thông báo trước một số ngày.
Nếu phải vay nơi khác để tất toán khoản cũ, hãy so lãi suất hai bên; đổi nợ lãi cao sang nợ lãi cao hơn chỉ làm bạn tốn thêm.
Con số trong bảng tính tất toán chỉ có hiệu lực trong thời gian ngắn; qua ngày đó, tiền lãi tiếp tục phát sinh.
Taichinhso.app là nền tảng so sánh, không phải tổ chức tín dụng và không cho vay. Mức phí và điều kiện miễn phí do từng đơn vị quyết định, có thể thay đổi; hãy đọc biểu phí và hợp đồng trên website chính thức của nhà cung cấp trước khi ký.