Vay theo lương: điều kiện và cách tính

Vay theo lương là sản phẩm tín chấp dành cho người có thu nhập đều hằng tháng, trong đó đơn vị cho vay dùng bảng lương hoặc sao kê tài khoản nhận lương làm căn cứ chính để xét hạn mức và số tiền trả mỗi kỳ. Hồ sơ gọn hơn vay thế chấp nhưng không đơn giản như nhiều người tưởng: bạn cần chứng minh thu nhập ổn định, và khoản trả hằng tháng phải nằm trong giới hạn an toàn so với thu nhập. Bài này giải thích cách ngân hàng nhìn hồ sơ lương, cách tự tính khả năng trả nợ và những điều cần lưu ý khi bạn sắp đổi việc.

Vì sao ngân hàng thích khách nhận lương chuyển khoản

Khi lương được chuyển khoản, người cho vay có bằng chứng khách quan về dòng tiền của bạn. Sao kê hiển thị số tiền, ngày nhận, tính đều đặn và cả những khoản trừ khác. Từ đó họ trả lời được mấy câu hỏi quan trọng: bạn kiếm bao nhiêu mỗi tháng, thu nhập có ổn định không, bạn đang trả những khoản nợ nào khác, và sau khi trả hết nghĩa vụ hiện tại bạn còn lại bao nhiêu.

Ngược lại, nhận lương tiền mặt khó chứng minh hơn. Nếu bạn thuộc nhóm này, bạn sẽ cần thêm giấy tờ như hợp đồng lao động, bảng lương có xác nhận của công ty, hoặc sổ ghi thu nhập nếu bạn kinh doanh. Một số nơi vẫn nhận hồ sơ lương tiền mặt: chẳng hạn trang sản phẩm vay tín chấp theo lương của VPBank nêu điều kiện có thu nhập lương đều hàng tháng, dạng tiền mặt hoặc chuyển khoản, kèm giấy tờ cá nhân, chứng minh nơi ở và chứng minh thu nhập.

Còn có một lớp lợi ích khác cho bạn: nhận lương qua chính ngân hàng cho vay thường giúp bạn được xếp vào nhóm khách hàng có lịch sử giao dịch, và một số ngân hàng có mức lãi phân biệt theo tiêu chí này. Ví dụ, sản phẩm vay tiêu dùng tín chấp của VIB công bố lãi suất từ 1,9%/tháng cho người nhận lương qua VIB và từ 2,0%/tháng cho người chuyển lương hoặc có thẻ tín dụng. Đây là mức công bố của đơn vị đó và có thể thay đổi, bạn nên kiểm tra lại trước khi đăng ký.

Hồ sơ thường gồm những gì

Mỗi đơn vị có danh sách riêng, nhưng phần lớn hồ sơ vay theo lương xoay quanh các nhóm giấy tờ sau:

Giấy tờ tùy thân: thẻ Căn cước hoặc CCCD còn hiệu lực.
Giấy tờ chứng minh nơi ở: địa chỉ thường trú hoặc tạm trú, hợp đồng thuê nhà, hóa đơn tiện ích.
Giấy tờ chứng minh công việc: hợp đồng lao động hoặc quyết định nhận việc, xác nhận của phòng nhân sự về vị trí và thời gian làm việc.
Giấy tờ chứng minh thu nhập: sao kê tài khoản nhận lương từ ba đến sáu tháng gần nhất, bảng lương có xác nhận, hoặc giấy xác nhận thu nhập.
Thông tin khoản vay hiện có: các khoản trả góp, thẻ tín dụng, khoản vay tiêu dùng đang trả, để đơn vị tính đúng nghĩa vụ nợ của bạn.

Một điểm thực tế: sao kê càng dài thì càng thuyết phục, nhưng cũng phơi bày nhiều thứ. Nếu trong sáu tháng có tháng lương về muộn, có tháng âm tài khoản hoặc có giao dịch cá cược, người xét duyệt sẽ thấy. Hãy xem lại sao kê của mình trước khi nộp để biết hồ sơ sẽ được đọc thế nào.

Cách xét tỷ lệ trả nợ trên thu nhập

Đây là phần quan trọng nhất và cũng ít được giải thích rõ nhất. Người cho vay không nhìn số tiền bạn vay, họ nhìn số tiền bạn phải trả mỗi tháng so với thu nhập hằng tháng. Tỷ lệ này thường được gọi là tỷ lệ trả nợ trên thu nhập.

Cách tính khái quát:

Cộng tất cả thu nhập đều đặn mỗi tháng mà bạn chứng minh được.
Cộng tất cả khoản trả nợ hằng tháng hiện có: gốc và lãi của các khoản vay, thanh toán tối thiểu của thẻ tín dụng, các khoản trả góp.
Cộng thêm khoản trả dự kiến của khoản vay mới.
So tổng ở bước 3 với thu nhập ở bước 1.

Mỗi đơn vị đặt một ngưỡng riêng và ngưỡng đó không phải con số bạn nên lấy làm chuẩn cho mình. Nguyên tắc an toàn hơn: chừa lại một phần thu nhập đủ lớn cho chi tiêu thiết yếu và các khoản phát sinh, và luôn tính đến tháng bạn mất thu nhập hoặc có chi phí bất thường. Nếu khoản trả hằng tháng chỉ vừa khít thu nhập, bạn không còn khoảng đệm nào cho rủi ro.

Khung thu nhập tối thiểu cũng khác nhau giữa các đơn vị. Trang sản phẩm vay tiêu dùng tín chấp của VIB nêu yêu cầu thu nhập từ 7 triệu đồng/tháng và đi làm có lương từ 3 tháng hoặc có thẻ tín dụng từ 6 tháng. Sản phẩm vay tiêu dùng tín chấp cá nhân của Shinhan Finance nêu điều kiện từ 21 tuổi, thu nhập từ 4 triệu đồng/tháng, đồng thời giới hạn hạn mức tối đa 13 lần thu nhập hàng tháng. Cách giới hạn theo bội số thu nhập như vậy khá phổ biến, vì nó gắn số tiền cho vay với khả năng trả thực tế của bạn.

Kỳ hạn và hạn mức, ở mức khái quát

Với tín chấp theo lương, kỳ hạn phổ biến nằm trong khoảng 12 đến 60 tháng. Kỳ hạn ngắn giúp bạn trả ít lãi hơn nhưng mỗi kỳ nặng hơn; kỳ hạn dài làm nhẹ khoản trả hằng tháng nhưng tổng lãi tăng lên. Hạn mức thì rất khác nhau: có sản phẩm tối đa vài trăm triệu đồng, có sản phẩm tới 1 tỷ đồng. Con số tối đa chỉ là giới hạn của sản phẩm, còn mức bạn được duyệt phụ thuộc thu nhập, nghĩa vụ nợ hiện có và lịch sử tín dụng.

Một điểm cần nhớ: hạn mức cao không có nghĩa bạn nên vay hết. Hãy bắt đầu từ nhu cầu thực và từ khả năng trả nợ, rồi mới xem hạn mức có đủ không.

Lưu ý khi bạn sắp đổi việc

Đổi việc là lúc hồ sơ vay theo lương yếu nhất. Có mấy tình huống bạn nên lường trước:

Vừa ký hợp đồng mới. Nhiều nơi yêu cầu bạn đã nhận lương đủ một số tháng tại nơi làm mới. Nếu chưa đủ, hồ sơ có thể bị hoãn dù thu nhập mới cao hơn.
Sắp nghỉ việc nhưng chưa có việc mới. Khoảng trống thu nhập là rủi ro lớn, vì khoản trả hằng tháng không chờ bạn.
Chuyển từ lương chuyển khoản sang lương tiền mặt. Bằng chứng thu nhập yếu đi, bạn cần chuẩn bị giấy tờ thay thế.
Đang thử việc. Hợp đồng thử việc thường không được tính như hợp đồng chính thức.
Đổi sang công ty trả lương qua ngân hàng khác. Bạn cần sao kê tài khoản mới; hãy giữ lại sao kê tài khoản cũ để chứng minh tính liên tục của thu nhập.

Nếu bạn đã có khoản vay và đang trả đúng hạn, hãy giữ lịch sử đó. Một lịch sử trả nợ tốt có giá trị hơn nhiều so với việc cố vay thêm ở nơi mới.

Taichinhso.app là nền tảng so sánh, không phải tổ chức tín dụng và không cho vay. Số liệu sản phẩm chúng tôi trình bày có thể thay đổi; hãy kiểm tra lại tại website chính thức của nhà cung cấp.

Lưu ý và rủi ro

Rủi ro thứ nhất là vay quá nhiều so với thu nhập chắc chắn. Thu nhập có thể gồm lương cứng, thưởng và thu nhập tăng thêm; chỉ phần bạn chắc chắn nhận được mỗi tháng mới nên dùng để tính khả năng trả nợ. Thưởng cuối năm không phải khoản trả nợ hằng tháng.

Rủi ro thứ hai là giấu khoản nợ hiện có. Nếu bạn không khai đủ các khoản trả góp và thẻ tín dụng, đơn vị vẫn có thể phát hiện qua tra cứu tín dụng, và hồ sơ của bạn sẽ bị đánh giá lại — thường theo hướng bất lợi.

Rủi ro thứ ba là chọn kỳ hạn dài chỉ để giảm khoản trả hằng tháng. Cách đó giúp bạn dễ thở trong ngắn hạn nhưng làm tổng chi phí tăng. Bạn nên so cả hai con số: số trả mỗi tháng và tổng lãi cả kỳ hạn.

Rủi ro thứ tư là đổi việc đúng lúc đang trả nợ. Hãy chuẩn bị quỹ dự phòng vài kỳ trả trước khi chuyển việc, và thông báo cho đơn vị cho vay nếu bạn đổi số điện thoại hay tài khoản nhận lương.

Cuối cùng, đừng tin vào lời hứa rằng hồ sơ nào cũng được duyệt hay đề nghị "làm hồ sơ lương" giúp bạn. Khai sai thông tin thu nhập có thể khiến hợp đồng bị xử lý theo hướng bạn không mong muốn. Tham khảo thêm bài cảnh báo lừa đảo tài chính để nhận biết các chiêu thường gặp.